Posts Tagged ‘machinerichtlijn’

Noodstop mag elektronisch worden uitgevoerd

Posted on: oktober 1st, 2013 by Mark Fokkens No Comments

In industriële productielijnen en machines mag een noodstop ook elektronisch, met toepassing van ICT, worden uitgevoerd. Door overname van de normen ISO 13849-1 en IEC 62061, door de Europese normalisatie-instituten CEN en Cenelec, wordt hiermee voldaan aan de eisen van de Machinerichtlijn.

Beide normen kunnen worden gebruikt voor het ontwerpen van veiligheidssystemen. Hierin zijn de zgn. PL (Performance level), resp.SIL-niveaus (Safety Integrated Level) gedefinieerd. Voorheen werd hiervoor norm EN 954-1, met de bekende categorieën B, 1, 2, 3 en 4 gebruikt. Met de aanvaarding van de twee genoemde wereldnormen Europees kan ook door toepassing van bepaalde elektronica en software aan de eisen in de hoogste categorieën worden voldaan.

Noodstop ElektronischDe normen geven bij toepassing het vermoeden van overeenstemming met bepaalde essentiële eisen van de machinerichtlijn. NEN-EN-ISO 13850 (Veiligheid van machines – Noodstop – Ontwerpbeginselen) geeft de functionele eisen en ontwerpbeginselen voor de noodstopfunctie op machines, onafhankelijk van de soort energie voor het besturen van deze functie. Hij geldt voor alle machines, behalve machines waarbij een noodstopvoorziening het risico niet zou verminderen en draagbaar handgereedschap en met de hand geleide machines. Hij behandelt geen functies als omkering of beperking van bewegingen, afbuiging, afscherming, remmen of onderbreken, die een onderdeel kunnen zijn van de noodstopfunctie. Van deze norm is een Nederlandse vertaling in voorbereiding.

NEN-EN-ISO 13849-1 geeft eisen voor componenten van besturingssystemen die een veiligheidsfunctie moeten vervullen, voor de architectuur van besturingssystemen en voor het bijbehorende besturingsprogramma. Hij geldt voor alle machines en alle vormen van energieoverdracht en is een belangrijk onderdeel van machineveiligheid. De norm geeft de relatie tussen het prestatieniveau (performance level PL) en het safety integrety level (SIL) van componenten als beschreven in IEC 61508-4 (Functionele veiligheid van elektrische/elektronische/programmeerbare elektronische systemen verbandhoudend met veiligheid). Bovendien wordt aangegeven hoe deze norm verschilt van NEN-EN-IEC 62061 (Veiligheid van machines – Functionele veiligheid van elektrische, elektronische en programmeerbare systemen met een veiligheidsfunctie). Deze norm wordt niet in het Nederlands vertaald.

CE-Markering is geen keurmerk

Posted on: oktober 1st, 2013 by Mark Fokkens No Comments

Over de CE-markering bestaat nog wel eens het misverstand dat het een keurmerk voor machines is.

ce shadowEen CE-markering wil zeggen dat het product voldoet aan Europese richtlijnen (over veiligheid, gezondheid en milieu) en dat de machine zonder verdere keuring in de handel mag worden gebracht. Een CE-markering is dus geen keurmerk. In bepaalde gevallen zijn echter keuringen verplicht, zoals bij hijs- en hefmiddelen welke door aangemelde instanties moeten worden gekeurd (latere keuringen vallen onder de verantwoordelijkheid van de gebruiker) en in bepaalde gevallen bij machines die onder bijlage IV van de Machinerichtlijn vallen. Deze moeten naast de eigen beoordeling ook gekeurd worden door een aangemelde instantie.

Per richtlijn worden keuringsinstellingen zogenaamde ‘aangemelde instantie’ geselecteerd door de nationale overheid en aangewezen door de Europese Commissie (notified bodies). De in Nederland gevestigde instellingen zijn op de specifieke richtlijnpagina’s vermeld. Ook op dit gebied is er echter een vrije markt. Elke erkende keuringsinstelling in welk EU-land dan ook (evenals sommige instellingen elders in de wereld) mag dergelijke keuringen verrichten.

Is het product eenmaal ergens gekeurd, dan geldt dit keurmerk voor de hele EER. Deze aanpak heeft daarmee een eind gemaakt aan vele nationale keuringen die vaak een belemmering vormden voor de vrije handel. Elke richtlijn geeft nadere informatie over de methode voor keuringen. Daarvoor wordt een aantal modules gehanteerd, variërend van uitsluitend de eigen verklaring tot een verplichte stukskeuring door een aangewezen keuringsinstelling. Een lijst met de aangewezen instellingen is te vinden op de website van de Europese Commissie.

Risicobeoordeling

Posted on: oktober 1st, 2013 by Mark Fokkens No Comments

Een belangrijk en verplicht onderdeel van het in overeenstemming brengen van een machine met de Machinerichtlijn is het uitvoeren een risicobeoordeling. Dit heeft tot doel het meestal intuïtieve proces, waarin ontwerpers gebruik maken van hun ervaring om het risico dat aan een bepaalde situatie verbonden is te beoordelen, rationeler te maken en zo een beeld te vormen van de (on)veiligheidsgraad van de machine.

Op deze manier kunnen de potentiële risico’s van tevoren onderkend worden en kan de keuze van veiligheidsmaatregelen voor ieder type gevaar verbeterd worden. Tevens wordt een maximale effectieve veiligheid bewerkstelligd tegen de laagst mogelijke kosten. De risicobeoordeling omvat een risicoanalyse, waarbij gevaren geïdentificeerd en risico’s ingeschat worden en een risico-evaluatie.

Met de resultaten van de beoordeling kan men de risico’s indien nodig gaan reduceren. Het volstaat niet om simpelweg een uiteenzetting over de risico’s te geven in de gebruiksaanwijzing. Dit mag alleen als laatste redmiddel worden aangewend indien door omstandigheden geen andere oplossing of technische aanpassing gerealiseerd kan worden. Blad NEN-EN-ISO 11200In de Internationale norm NEN-EN-ISO 12100 ‘Veiligheid van machines – Algemene ontwerpbeginselen – Risicobeoordeling en risicoreductie’ wordt gesteld dat men ervan uit moet gaan dat elk gevaar dat door een bepaalde machine wordt veroorzaakt, vroeg of laat tot letsel of schade aan de gezondheid leidt indien er geen veiligheidsmaatregel getroffen is. Rekening houdend met de stand der techniek, moet gestreefd worden naar het hoogst mogelijke niveau van machineveiligheid. Zie voor meer informatie de betreffende white paper.

Niet voltooide machine

Posted on: oktober 1st, 2013 by Mark Fokkens No Comments

Het blijft lastig om te bepalen wanneer er sprake is van een ‘voltooide machine’ dan wel ‘niet-voltooide machine’. Want wat is nu eigenlijk een niet-voltooide machine?

De definitie van een niet-voltooide machine luidt volgens de Machinerichtlijn artikel 2 lid g)

„niet-voltooide machine”: een samenstel dat bijna een machine vormt maar dat niet zelfstandig een bepaalde toepassing kan realiseren. Een aandrijfsysteem is een niet voltooide machine. Een niet voltooide machine is slechts bedoeld om te worden ingebouwd in of te worden samengebouwd met een of meer andere machines of andere niet voltooide machine(s) of uitrusting, tot een machine waarop deze richtlijn van toepassing is; 

Een voorbeeld hiervan is een elektromotor plus aangebouwde reductor of een verbrandingsmotor of een hoogspanningsmotor.

“Een samenstel dat bijna een machine vormt” betekent dat een niet-voltooide machine een product is dat gelijkwaardig is aan machines in de enge zin van artikel 1 lid 1a, dat wil zeggen ‘een samenstel van onderling verbonden onderdelen of componenten waarvan er ten minste één beweegt, maar dat enkele elementen mist om de bepaalde toepassing ervan te kunnen uitvoeren.

ElektromotorNiet-voltooide machines moeten daarom worden samengebouwd met uiteindelijke machines die de bepaalde toepassing ervan kunnen uitvoeren. Deze samenbouw afbouw betreft niet de montage van een aandrijfsysteem op een machine die zonder aandrijfsysteem is geleverd, maar door de fabrikant bedoeld is om te worden voorzien van een aandrijfsysteem. Deze samenbouw betreft ook niet de aansluiting op de plaats van gebruik of op kracht- of aandrijfbronnen. Een machine, die door een gebruiker uit onder onderdelen samengebouwd moet worden, is een voltooide machine.

De vraag of een machine zelfstandig een zogenaamde “bepaalde toepassing” kan realiseren, is het belangrijkste criterium om een machine als een niet-voltooide machine te bestempelen. Machines moeten bruikbaar zijn voor een bepaalde toepassing. Typische machinetoepassingen
zijn bijvoorbeeld de verwerking, behandeling of verpakking van materialen of de verplaatsing van materialen, voorwerpen of personen. Een verkeerde interpretatie van het begrip ‘bepaalde toepassing’ is de vaak gehoorde uitspraak “Onze machine kan pas zijn functie vervullen als hij wordt ingebouwd in de productielijn”. Neem bijvoorbeeld een machine die wordt geleverd met eigen besturing, maar wel tussen andere machines moet worden geplaatst. Alleenstaand kan de machine niet functioneren. Toch is er sprake van een voltooide machine, omdat na aansluiten van de energievoorziening en aanbrengen van de stuursignalen de machine zijn eigen ‘bepaalde toepassing’ kan uitvoeren. Ook wordt soms aangenomen dat machines die verkocht worden zonder beveiligingsmaatregelen vanwege inbouw in een lijn niet voltooide machines zijn. Gelet op het voorgaande wordt een machine die op zich de bepaalde toepassing ervan kan uitvoeren, maar alleen de benodigde beveiligingsmiddelen of veiligheidscomponenten mist, niet beschouwd als een niet-voltooide machine.

Overige richtlijnen

Posted on: oktober 1st, 2013 by Mark Fokkens No Comments

Naast de Machinerichtlijn bestaan er een groot aantal andere richtlijnen. Sommige kunnen naast de machinerichtlijn ook van toepassing zijn op uw product.

In het overzicht hieronder staan de belangrijkste Europese richtlijnen opgenoemd.

  • ATEX Richtlijn is van toepassing op apparaten en beveiligingssystemen op plaatsen waar ontploffingsgevaar kan heersen in het werkingsgebied van gas- en stofexplosies.
  • EMC Richtlijn is van toepassing op alle apparaten, systemen en installaties die elektrische en/of elektronische componenenten bevatten.
  • Bouwproducten (305/2011/EU)
  • Centrale-verwarmingsketels (92/42/EEG)
  • Drukapparatuur (97/23/EG) en drukvaten (van eenvoudige vorm) (2009/105/EG)
  • Elektrische en elektronische producten
    • Ecologisch ontwerp voor energiegerelateerde producten (2009/125/EG)
    • Elektromagnetische compatibiliteit (2004/108/EG)
    • Laagspanningsapparatuur (2006/95/EG)
    • Radio- en telecommunicatie-eindapparatuur (99/5/EG)
  • RichtlijnenGevaarlijke stoffen in elektr(on)ische apparatuur (2011/65/EU)
  • Explosieven voor civiel gebruik (93/15/EEG)
  • Gastoestellen (2009/142/EG)
  • Openbare kabelbaaninstallaties (2000/9/EG)
  • Personenliften (95/16/EG)
  • Machines en aanverwante producten
    • Machines (2006/42/EG)
    • Apparatuur in explosieve omgeving (94/9/EG)
    • Geluidsemissie buitenmaterieel (2000/14/EG)
  • Medische hulpmiddelen
    • Medische hulpmiddelen (93/42/EEG)
    • Actieve implanteerbare medische hulpmiddelen (90/385/EEG)
    • Medische hulpmiddelen voor in-vitro diagnostiek (98/79/EEG)
  • Meetapparatuur en weegapparatuur
    • Meetapparatuur (2004/22/EG)
    • Niet-automatische weegwerktuigen (2009/23/EEG)
  • Persoonlijke beschermingsmiddelen (89/686/EEG)
  • Pyrotechnische artikelen (2007/23/EG)
  • Speelgoed (2009/48/EG)

Richtlijnen kunt u vinden op Eur-Lex Europa

Machine volgens Machinerichtlijn

Posted on: oktober 1st, 2013 by Mark Fokkens No Comments

In de Machinerichtlijn wordt gesproken over een ‘machine’, maar wat wordt er nu eigenlijk onder een machine verstaan. De definitie van een machine volgens de Machinerichtlijn luidt:

  1. Machineveiligheid3een samenstel, voorzien van of bestemd om te worden voorzien van een aandrijfsysteem, maar niet op basis van rechtstreeks gebruikte menselijke of dierlijke spierkracht, van onderling verbonden onderdelen of componenten waarvan er ten minste één kan bewegen, en die samengevoegd worden voor een bepaalde toepassing;
  2. een samenstel als bedoeld bij punt 1 waaraan slechts de componenten voor de montage op de plaats van gebruik of voor de aansluiting op kracht of aandrijfbronnen ontbreken;
  3. een samenstel als bedoeld bij punten 1 en 2 dat gereed is voor montage en dat alleen in deze staat kan functioneren na montage op een vervoermiddel of montage in een gebouw of bouwwerk;
  4. samenstellen van machines als bedoeld  bij punten 1, 2 en 3, en/of niet voltooide machines die, teneinde tot hetzelfde resultaat te komen, zodanig zijn opgesteld en worden bestuurd dat zij als één geheel functioneren;
  5. een samenstel van onderling verbonden onderdelen of componenten waarvan er ten minste één kan bewegen, en die in hun samenhang bestemd zijn voor het heffen van lasten en die uitsluitend rechtstreeks aangedreven worden door menselijke spierkracht

Alle overwegingen, artikelen en eisen van de machinerichtlijn worden in de Guide (toelichting op de machinerichtlijn) nader uitgelegd.

Machineveiligheid
Machineveiligheid info? Bel Gert Zwart

0541 850 700
084 740 9733
Gert.Zwart@tczwart.nl

Teruggebeld worden?

Naam
E-mail
Telefoon

KvK: 08130239 | BTW: NL8139.67.739.B01 Website door Tribeweb.nl

 | 

Algemene Voorwaarden

 | 

Privacy statement